Ý kiến của một doanh nghiệp về kinh nghiệm đối với vấn đề bản quyền phần mềm tại Việt Nam |
![]() |
| on Jul 01 2009 at 3:59 PM |
| Sở hữu trí tuệ >> |
BẢN QUYỀN PHẦN MỀM -
HÃY TỰ BẢO VỆ MÌNH TRƯỚC KHI PHẢI ĐỐI ĐẦU VỚI RẮC RỐI
Với tư cách là một thành viên của Hội, bài viết này xin được chia sẻ với quý Hội và các thành viên của Hội về kinh nghiệm đối với vấn đề bản quyền phần mềm tại Việt Nam đồng thời cũng là tiếng chuông cảnh tỉnh các doanh nghiệp, cá nhân khác hoạt động trong lĩnh vực CNTT tại Việt Nam về những rắc rối mà họ có thể phải gánh phải hôm nay hoặc ngày mai về vấn đề đăng ký và bảo hộ bản quyền phần mềm.
Như các anh, các chị đã biết qua vụ Công ty Cổ phần MISA bị khiếu kiện vô căn cứ tại giải “Sao khuê 2005” mặc dù Ban tổ chức giải thưởng đã rất công tâm và nhiệt tình giải quyết tuy nhiên qua việc này bản thân tôi cũng như một số anh em đầu ngành trong giới CNTT mới ngã ngửa ra một số điều như sau:
-
Thiếu hiểu biết về luật bản quyền: Phần lớn các anh chị kể cả đầu ngành về CNTT từ xưa tới này vẫn cứ nghĩ là hoàn toàn hiểu luật bản quyền Việt Nam tuy nhiên trong thực tế đã phản ánh trái ngược lại. Lấy ví dụ trong sự kiện Sao Khuê, Công ty MISA đã có đầy đủ giấy chứng nhận bản quyền do Cục Bản quyền Tác giả cấp và theo Luật Công ty MISA được pháp luật của nước CHXHCN Việt Nam hiển nhiên thừa nhận quyền tác giả và quyền sở hữu phần mềm kế toán MISA-AD mà không phải có nghĩa vụ phải chứng minh các quyền này trước bất kỳ ai. Do chưa nắm rõ luật bản quyền nên Ban tổ chức giải thưởng Sao khuê vẫn yêu cầu MISA phải chứng minh và cũng do không hiểu rõ quyền của mình nên Công ty MISA vẫn cặm cụi đi tìm bằng chứng để chứng minh quyền tác giả và sở hữu một thứ mà cả chục năm nay mình sáng tạo ra và được anh em trong toàn giới CNTT thừa nhận. Như vậy có thể nói rằng do thiếu hiểu biết từ cả hai phía mà một sự việc đơn giản như trên đã gây tốn kém không biết bao nhiêu là giấy mực, mồ hôi và tiền bạc trong các tranh luận vô bổ trên báo chí kéo vài tuần lễ. Điều đáng nực cười hơn là ngay cả một công ty luật (*) nhẩy vào tư vấn cũng phát biểu lung tung chứng tỏ chẳng có hiểu biết gì về luật bản quyền cả.
-
Luật bản quyền Việt Nam đối với vấn đề phần mềm máy tính là quá sơ sài và bất hợp lý: Hiện nay luật bản quyền Việt Nam không cho phép đăng ký tác giả là một pháp nhân như vậy các anh các chị có thể hình dung một số vấn đề phức tạp sau đây sẽ có thể nẩy sinh:
· Nếu giám đốc công ty đứng tên tác giả thì sẽ đối đầu với việc một trong các lập trình viên hoặc những người tham gia dự án phần mềm sẽ kiện vì họ trực tiếp tham gia vào công việc viết hoặc sáng tạo ra phần mềm nên hiển nhiên được pháp luật thừa nhận là tác giả. Nếu đưa tên tất các các lập trình viên tham gia dự án vào danh sách tác giả thì các anh các chị có thể tưởng tượng được không khi một công ty có 500 hoặc 1000 lập trình viên tham gia dự án và thậm chí nhiều hơn nữa với các sản phẩm có nhiều phiên bản và lúc này làm thế nào để ghi tên họ hết trên tờ đăng ký bản quyền và giấy chứng nhận bản quyền.
· Quyền tác giả rất lớn, nó bao gồm cả quyền nhân thân tác giả và được bảo hộ đến 50 năm sau khi tác giả chết và được thừa kế như một tài sản. Điểm mấu chốt là công ty chỉ là chủ sở hữu tác phẩm phần mềm và mỗi khi công ty muốn phát triển, sửa đổi, công bố ngừng hay hủy bỏ dự án phải được sự đồng ý của tất cả các tác giả. Điều này tương đồng với việc mỗi khi công ty muốn nâng cấp phần mềm đều phải hỏi ý kiến của các lập trình viên (kể cả lập trình viên này không còn làm việc tại công ty nữa) và nếu một trong số họ không đồng ý thì dự án nâng cấp coi như phải ngừng.
· Tác giả có quyền mang phần mềm đi dự thi để lĩnh giải thưởng còn công ty (là chủ sở hữu) thì không được phép hoặc chỉ được phép nếu tất cả các tác giả đồng ý và nhỡ may công ty có lỡ công bố tác giả phần mềm ở đâu đó thì phải công bố đầy đủ danh sách nếu không cũng phải đối đầu với nguy cơ bị kiện. Nói tóm lại sự phức tạp liên quan đến bản quyền phần mềm là ở điểm pháp nhân không thể là tác giả.
VẬY VẤN ĐỀ NAN GIẢI NÀY CÁC NƯỚC KHÁC ĐÃ GIẢI QUYẾT RA SAO?
Sau khi nghiên cứu luật bản quyền của một số quốc gia như: Trung Quốc, EU, Mỹ tôi nhận thấy các quốc gia này có một số hướng giải quyết như sau:
-
Đối với Trung Quốc: Luật bản quyền Trung Quốc đưa vào một khái niệm mới: Khái niệm về Developer (người phát triển phần mềm). Với khái niệm này “người phát triển phần mềm” không phải là tác giả và đồng thời luật cho phép định nghĩa tác giả có thể là cá nhân hoặc pháp nhân nên hoàn toàn tránh được các bất cập nói trên mà vẫn tuân thủ công ước Berne (theo công ước Berne phần mềm được bảo hộ như một “tác phẩm viết” nên những ai tham gia viết phần mềm hiển nhiên được coi là tác giả). Xin tham khảo tệp đính kèm.
-
Đối với Mỹ: Đã có những tranh chấp tương tự như của MISA từ rất lâu rồi nên họ xử theo án lệ và theo án lệ thì pháp nhân có thể là tác giả nên cũng không có rắc rối gì nhiều. Trong luật Mỹ tác giả được định nghĩa là con người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm ngoại trừ việc sáng tạo theo nhiệm vụ hoặc hợp đồng. Với điều khoản này mặc dù không chỉ rõ pháp nhân có thể là tác giả nhưng mọi quyền tác giả và quyền sở hữu tác phẩm. hiển nhiên thuộc pháp nhân bỏ tiền ra thuê (ngoại trừ hai bên có thỏa thuận gì khác). Xin tham khảo thêm tại Website: http://profs.lp.findlaw.com/copyown/copyown_2.html.
-
Đối với EU: Về mặt bản chất luật cũng giống như Việt Nam là không cho phép tác giả là một pháp nhân tuy nhiên họ có hẳn một chương về bản quyền liên quan phần mềm máy tính và nội dung trong chương này nêu khá rõ và rộng về quyền của pháp nhân sở hữu không đồng thời là tác giả phần mềm. Tuy nhiên để bảo đảm quyền lợi của pháp nhân như ở Trung Quốc, pháp nhân vẫn phải có thỏa thuận riêng với các lập trình viên và nhân viên liên quan. Xin tham khảo tệp đính kèm.
Qua tham khảo trên chúng ta nhận thấy vấn đề bất cập tại Việt Nam cũng có nhiều quan điểm khác nhau. Tuy nhiên phải nói một điều rằng do các nước phát triển về phần mềm sớm nên đã hình thành các Act hoặc án lệ rất rõ ràng cho việc giải quyết các bất cập đã nêu và đặc biệt họ đã xây dựng sẵn một chương khá đầy đủ và chi tiết liên quan đến bản quyền phần mềm máy tính trong khi trong luật của ta chỉ có vẻn vẹn một câu.
VẬY ĐÂU LÀ LỐI THOÁT CHO DOANH NGHIỆP VÀ PHÁP NHÂN LÀM PHẦN MỀM TẠI VIỆT NAM?
Trước hết phải tự cứu lấy mình trước khi có những thay đổi về chính sách và luật pháp. Bản thân tôi cũng như Công ty Cổ phần MISA cũng đã có ý thức khá sớm về việc đăng ký bản quyền từ nhãn hiệu hàng hóa đến phần mềm tuy nhiên cũng có lúc như các anh chị đã biết cũng không khỏi tránh được việc va chạm với những rắc rối. Vì vậy qua kinh nghiệm của MISA tôi mạo muội kiến nghị với các anh chị lãnh đạo doanh nghiệp phần mềm Việt Nam và các Hội một số vấn đề như sau:
Các công ty và pháp nhân phát triển phần mềm nên soạn thảo và ký kết một bản thỏa thuận về quyền tác giả và quyền sở hữu đối với phần mềm giữa công ty và những người tham gia phát triển phần mềm (bao gồm luôn cả các nhân viên chỉ tham gia viết tài liệu hoặc chỉ liên quan vô cùng it đến dự án phần mềm). Bản thỏa thuận phải nêu rõ quyền tác giả và quyền sở hữu phần mềm thuộc về chủ tịch HĐQT hoặc TGĐ, tóm lại là thuộc công ty trong đó có một cá nhân sở hữu công ty đứng ra làm đại diện.
Tiến hành đăng ký bản quyền các phần mềm và tài liệu liên quan. Phí đăng ký đắt nhất qua văn phòng luật sư cũng chỉ tốn có 800 000 VNĐ nên các anh chị đừng ngần ngại vì khi xảy ra tranh chấp công ty có thể phải tốn hàng chục triệu đồng kèm theo nhiều thiệt hại khác.
Đề nghị các Hội (*) nên thành lập một Ban Tư vấn và Tuyên truyền về luật bản quyền để giúp cho các doanh nghiệp và cá nhân làm phần mềm tránh được các rắc rối.
Đề nghị các Hội (*) có ý kiến đóng góp trực tiếp hoặc thông qua hội thảo với tư cách hội nghề nghiệp để kiến nghị nhà nước thay đổi luật bản quyền liên quan phần mềm máy tính mà theo tôi biết sẽ dự tính được đệ trình Quốc hội để sửa đổi vào tháng 6 hoặc 7 năm nay (lưu ý bản sửa đổi lần này chưa hề đề cập vấn đề gì mới liên quan tới bản quyền phần mềm)
(bantinnhanh)
Đăng tin bởi – Công ty luật Việt An . . .
All information was posted by Mr. Dong Van Thuc - Admin of Tu van phap luat, Tu van luat , Cong ty luat , Van phong luat su, So huu tri tue, Vietnam Law ,Vietnam vacations, Vietnam travel, Vietnam tour, Vietnam hotels, Vietnam holiday , Vietnam tours, Sapa tours, Sapa travel, Halong tours , Halong travel, Mekong tours, Cho thue xe du lich , Mekong travel , In an quang cao, Vietnam package tour, Số: ICP -152/GP-CB
Quay lại
Comments
Add Comment |
